PERSBERICHT

Maandag 24 november 2025

Het Joods Informatie- en Documentatiecentrum (JID) en de European Jewish Association (EJA) uiten hun diepe verontwaardiging over de beslissing van het Museum voor Schone Kunsten Gent (MSK Gent) om geen restitutie toe te kennen voor het Portret van Bisschop Triest (Gaspar de Crayer), ondanks het feit dat het museum zelf toegeeft dat het schilderij door de nazi’s werd geroofd van de Joodse kunsthandelaar Samuel Hartveld.

Een schokkende primeur in Europa

Volgens internationaal kunstrechtadvocaat Hannes Hartung is dit de eerste keer in Europa dat een comité nazi-spoliatie bevestigt maar toch adviseert om het werk niet terug te geven.

“Geen enkele andere Europese instelling heeft ooit zo’n positie ingenomen,” aldus Hartung.

Bewezen spoliatie

Uit archiefdocumenten blijkt dat:

​•​Hartvelds Antwerpse galerie onder nazi-Verwaltung werd geplaatst door Heinrich Kunst (NSDAP);

​•​zijn kunstbibliotheek — een van de belangrijkste van België — werd geroofd in 29 kisten door de Einsatzstab Reichsleiter Rosenberg;

​•​zijn voorraad van 66 schilderijen, waaronder het werk in Gent, werd overgedragen aan René Van de Broeck, een collaborateur verbonden met DeVlag en Léon Degrelle.

Gent creëert een juridische fictie

Het Gentse comité baseert zijn weigering op een “veronderstelde compensatie” — een begrip zonder bewijs, zonder juridische basis, en zonder precedent.

Belangrijk: in dit dossier bestaat geen enkel document dat aantoont dat Samuel Hartveld of zijn familie ooit enige vorm van vergoeding heeft ontvangen.

De internationale normen (Washington Principles, Teresienstad-verklaring) zijn duidelijk: bij bewezen spoliatie moet restitutie volgen, ongeacht vermeende latere compensaties.

Schade voor de reputatie van Gent, Vlaanderen en België

Andere instellingen — zoals Tate Britain en vooraanstaande Oostenrijkse musea — hebben wél werken uit dezelfde Hartveld-provenance gerestitueerd.

Gents beslissing zet Vlaanderen buitenspel en geeft België het imago dat het de terugkeer van nazi-roofkunst tegenwerkt.

Gezamenlijke oproep tot ingrijpen

JID en EJA roepen de Vlaamse en federale overheid op om:

​•​onmiddellijke opheldering te eisen van de Stad Gent,

​•​deze ongeziene aanbeveling terug te draaien,

​•​en een nationale restitutiecommissie op te richten, zoals in andere Europese landen bestaat.

Slotverklaring

Volgens Hannes Hartung, advocaat van de erfgenamen Hartveld, zal de gerechtelijke weg uiteindelijk tot restitutie leiden. Hij benadrukt echter dat het “beschamend en ongezien” is dat dit in België blijkbaar de enige resterende weg naar gerechtigheid is.